Urriaren 29an, «Adinekoa naiz, zu bezalakoa» ekimenak zaintzan inbertsio iraunkorra eskatu du

• Envejecimiento en Red (CSIC), Fundación Grandes Amigos, Fundación Pilares para la Autonomía Personal, HelpAge International España eta Matia Fundazioak «Adinekoa naiz, zu bezalakoa» ekimenaren 9. edizioa abiarazi dute, Zaintzaren eta Laguntzaren Nazioarteko Egunean (urriaren 29an), hauteskunde orokorrak hilabete eskasera direla.

• Azaroaren 29aren ondoren gobernatzen duenak gobernatzen duela, lehentasunezkoa da Desgaitasunaren legeetan eta Autonomia Pertsonalaren Sustapenari eta Mendekotasun-egoeran dauden Pertsonen Arretari buruzko legeetan egindako azken aldaketa sendotzea, eta haren finantzaketa pixkanaka handitzea: egungo BPGaren % 1etik % 2ra. Horrela erantzungo zaie biztanleriaren zahartzeari eta zaintza-beharrei.

• Ez da nahikoa zaintzetara diru gehiago bideratzea; baliabide horiek benetan dagokien helburura iristen direla bermatu behar da: adinekoentzako laguntzak eta zerbitzuak hobetzea eta zaintzen duten pertsonen baldintzak hobetzea. Horrela bakarrik egingo da aurrera pertsona bakoitzaren araberako arreta integraleko eredu baterantz, eredu gizatiarrago, duinago eta komunitarioago baterantz.

• Erakundeek zaintzak aitortu eta balioan jarriko dituen aldaketa soziokulturala eskatzen dute: zaintzak ez dira gastua, osasunean, ekonomian eta enpleguan egiten den inbertsioa baizik. Zaintzetan inbertitutako euro bakoitzak 1,6 euro sortzen ditu BPGan, eta finantzaketaren % 49 zerga eta gizarte-kotizazioen bidez itzultzen da diru publikoaren kutxetara.

• Bultzada horrek zaintza-sektoreko lan-baldintzak aitortu eta hobetu behar ditu. Sektoreari eusten dioten emakume zaintzaileek sakrifizio handia egiten dute, eta askotan prekaritate-baldintzetan jarduten dute, bai lanean, bai familian.

Donostia, 2026ko urriaren 29a — Zaintzaren eta Laguntzaren Nazioarteko Eguna dela eta, urriaren 29an, Matia Fundazioak «Adinekoa naiz, zu bezalakoa» ekimenaren 9. edizioarekin bat egin du. Beste lau erakunde sustatzaileekin batera, alderdietako eta administrazioetako ordezkariei zaintzekiko konpromiso egonkorra hartzeko eta inbertsio publikoa pixkanaka handitzeko eskatu diegu.

FEDEAren datuen arabera, prentsa-oharrean jasotzen denez, zaintzetara bideratzen den finantzaketa BPGaren % 1 ingurukoa da. Datozen urteetan gutxienez % 2ra igotzea proposatzen dugu. Era berean, Gorte Nagusiek irailean onartutako lege-aldaketa sendotzea eskatzen dugu: Desgaitasunaren legeetan eta Autonomia Pertsonalaren Sustapenari eta Mendekotasun-egoeran dauden Pertsonen Arretari buruzko legeetan egindako aldaketa, hain zuzen.

Finantzaketa handitzea beharrezkoa da, baina baita baliabide horiek pertsonengana eta zerbitzuetara iristen direla bermatzea ere. Horregatik, laguntzak hobetzeko, prestazioak eskuratzeko itxaronaldiak murrizteko eta pertsona bakoitzaren araberako arreta integralean aurrera egiteko erabiltzea eskatzen dugu. Arreta horrek zaintza duinak eta komunitarioak eskaini behar ditu.

Biztanleriaren bilakaerak konpromiso hori are beharrezkoago egiten du. 2026an, Espainian 65 urtetik gorako 10 milioi pertsona baino gehiago daude: 10.178.625 dira, biztanleriaren % 20,7. Envejecimiento en Redek (CSIC) aztertutako INEren datuen arabera, 2050ean biztanleriaren % 30 baino gehiago izan daitezke. Aldaketa horri baliabide nahikoekin erantzun behar diogu, pertsona bakoitzaren autonomia eta erabakiak errespetatzen dituzten laguntzak eskainiz.

Zaintzetan inbertitzea

Zaintzek pertsonen ongizateari laguntzen diote, eta eragin ekonomikoa ere badute. CENIEren El Derecho al Cuidado y la Economía de los Cuidados en España azterlanaren arabera, zaintzetan inbertitutako euro bakoitzak 1,6 euro sortzen ditu BPGan. Gainera, finantzaketaren % 48,5 diru publikoaren kutxetara itzultzen da, zergen eta gizarte-kotizazioen bidez.

Azterlan horren arabera, inbertsio egokia eginez gero, 2030era arte 260.000 eta 430.000 lanpostu artean sor litezke, erabilitako agertokiaren arabera. Datu horiek gure aldarrikapena indartzen dute: zaintzak inbertsio sozial eta ekonomiko gisa aitortu behar dira.

Zaintzen duten pertsonak aitortzea

Zaintza-lanetan diharduten pertsonen lan-baldintzak hobetzea eta senideek nahiz inguruko pertsonek eskaintzen dituzten laguntzak aitortzea ere eskatzen dugu. Espainian, 600.000 pertsona baino gehiago ari dira epe luzeko zaintza-sisteman lanean, eta % 83 emakumeak dira, prentsa-oharrean jasotako AFIren eta Gizarte Eskubide, Kontsumo eta 2030 Agendaren Ministerioaren datuen arabera. Mendekotasun-egoeran dauden pertsonei laguntzen dieten zaintzaile ez-profesionalen artean, emakumeak % 87,9 dira, IMSERSOren arabera.

Sinatu dugun komunikatuak adierazten du zaintza-sektoreko profesionalen soldatak batez bestekoak baino txikiagoak direla, eta behin-behinekotasuna eta lanaldi partzialeko kontratuak ere ohikoak direla. Laguntza asko familian eta gertuko ingurunean eskaintzen dira; lan horiek, ordea, ez dute behar besteko aitortza sozial, laboral eta ekonomikorik.

«Adinekoa naiz, zu bezalakoa» sentsibilizazio-ekimena Matia Fundazioak, Envejecimiento en Redek (CSIC), Fundación Grandes Amigos erakundeak, Fundación Pilares para la Autonomía Personal erakundeak eta HelpAge International Españak sustatzen dute. Bost erakundeok batera sinatu ditugu prentsa-oharra eta albiste hau, eta beste erakunde, profesional eta gizarte-eragile batzuk ere gonbidatzen ditugu finantzaketa nahikoa eta aitortza sozial handiagoa izango duten zaintzen aldeko aldarrikapenera batzera.